De snelle digitalisering in Vlaanderen beïnvloedt zowel de samenleving als het onderwijs ingrijpend. Kinderen en jongeren groeien op in een digitale omgeving en maken vaak intensief gebruik van sociale media, mobiele apparaten en digitale platforms. Deze digitalisering biedt aanzienlijke kansen voor het onderwijs, zoals de ontwikkeling van mediawijsheid, interactieve leermiddelen en het bevorderen van digitale geletterdheid. Tegelijkertijd ontstaan er echter complexe risico's, zoals cyberpesten, privacyverlies en de verspreiding van misinformatie, die de sociale en emotionele ontwikkeling van leerlingen kunnen bedreigen.  

In Vlaamse basisscholen, met name in de derde graad, wordt de digitalisering steeds meer geïntegreerd in het dagelijks onderwijs - van digitale toetsen, de digitale leeromgeving tot online onderzoeksopdrachten (Digitalisering in het Onderwijs Maakt Grote Sprong, z.d.). Tegelijkertijd merken leerkrachten dat veel leerlingen moeite hebben met fundamentele digitale vaardigheden, zoals correct typen, het gebruik van zoekstrategieën en het inschatten van de betrouwbaarheid van online informatie. Bovendien maakt de digitale leefwereld cyberpesten eenvoudiger en minder zichtbaar voor volwassenen, waardoor leerlingen kwetsbaar zijn voor sociale druk en digitale intimidatie. 1 op 8 Vlaamse kinderen is slachtoffer van cyberpesten. Dat is 4.3% meer dan in 2018 (Pesten, z.d.).

Deze situatie schept een duidelijke kloof tussen de digitale realiteit van de leerlingen en de pedagogische aanpak van scholen (Krisvandenbranden, 2024). Uit analyse van Mediawijs blijkt dat digitale competenties van schoolteams laag worden ingeschat en digitale leermiddelen vaan niet volledig worden benut (Mediawijs, 2025a). Er is dus een dringende nood aan versterking van de professionele competenties van leerkrachten, zodat zij enerzijds de kansen van digitalisering kunnen benutten en anderzijds de risico's, zoals cyberpesten en privacyproblemen kunnen beperken. Ook de samenwerking met externe partnerorganisaties die expertise hebben in mediawijsheid kan een belangrijke rol spelen in het verkleinen van de digitale kloof en het bevorderen van gelijke kansen voor alle leerlingen.

De kern van het probleem ligt dus in de uitdaging voor het Vlaamse basisonderwijs om een evenwicht te vinden tussen het benutten van de vooroordelen van digitalisering en het beschermen van leerlingen tegen de negatieve gevolgen, terwijl leerkrachten adequaat ondersteund en opgeleid worden om deze rol effectief te vervullen.

Er bestaat momenteel geen eenduidige of uniforme aanpak voor cyberpesten in het basisonderwijs. Elke school ontwikkelt en hanteert eigen strategieën, regels en interventies, waardoor de manier waarop leerlingen worden begeleid en beschermd sterk kan verschillen. Dit maakt cyberpesten tot een complex probleem. Het is moeilijk om een consistente preventie- of interventiemethode te implementeren, terwijl de digitale leefwereld van leerlingen voortdurend verandert en nieuwe vormen van pesten blijven ontstaan. Daardoor is het voor leerkrachten een uitdaging om adequaat en tijding in te grijpen en alle leerlingen effectief te ondersteunen.