Leer skills en bewapen jezelf tegen cyberpesten

Ben je slachtoffer van cyberpesten, ken je iemand die dit doet of ben je omstaander?

Hoe kan je het herkennen? Wat kan je er tegen doen? Hoe kan je jezelf bewapenen tegen haatreacties en pestgedrag? 

Wil je een vorming volgen om skills te leren of zoek je advies om het cyberpesten te stoppen?

Onderstaande professionals staan voor je klaar!

Pimento

Jongerenexpertisecentrum Pimento biedt educatief materiaal, werkvormen en vormingen om je online weerbaarheid te versterken.

Ze werken vooral preventief, in de klas en op beleidsniveau.

Wat is Pimento

Pimento is een Vlaamse expertisecentrum, gevestigd in de stad Antwerpen dat scholen, organisaties en begeleiders die met kinderen en jongeren werken ondersteunt. 

De naam 'Pimento' bestaat sinds 2018, daarvoor was het bekend als 'Jong & Van Zin'.

Pimento maakt deel uit van het netwerk van Chirojeugd Vlaanderen en gelooft sterk in levenslang groeien.

Het team bestaan o.a. uit educatieve medewerkers die elk gespecialiseerd zijn in een thema. Daarnaast zijn er ook vormingsmedewerkers en personen met een administratieve taak om alles vlot te laten verlopen.

Wat doet Pimento

Pimento richt zich vooral op leerlingen in de derde graad van de lagere school en leerlingen in het secundair onderwijs.

Ze zetten in op 5 thema's:

  • Weerbaarheid en pesten
  • Relaties & seksualiteit
  • Identiteitsontwikkeling
  • Jongerenparticipatie
  • Teambuilding en groepsverbinding

Ze doen dit door: 

  • Interactieve werkvormen en spelmateriaal online aan te bieden
  • Vormingen en workshops te geven op de school of de locatie
  • Educatieve publicaties en tools 
  • Begeleiding en advies voor scholen en organisaties te bieden

Hiermee willen ze leerkrachten, begeleiders, kinderen en jongeren ondersteunen in kennis, respect, verbinding en sociale vaardigheden.

Hoe gaat Pimento te werk?

📌 Onderzoek en jarenlange expertise vormen de basis voor hun methodes.

📌 Via interactieve werkvormen en spelmethodes bieden ze in de klas of in je organisatie ervaringsgerichte workshops en vormingen op maat van de kinderen.

📌 Bovendien zetten ze in op dialoog, groepsdynamiek en het doorbreken van taboes en stereotypen.

📌 Ze gebruiken een positieve benadering, zowel voor wie wordt gecyberpest, het zelf doet of wie omstaander is. Deze 3 standpunten vinden ze allebei belangrijk. De termen 'slachtoffer' en 'dader' zullen nooit gebruikt worden. 

Wanneer start je een samenwerking met Pimento?

Je kan met Pimento samenwerken wanneer je:

  • Met jongeren werkt op school, in een jeugdbeweging, sportclub, opvang of welzijnsorganisatie.
  • Ondersteuning wil rond thema's zoals pesten, relaties, groepsdynamiek of integriteit.
  • Vormingen, workshops of materiaal op maat wil voor jouw (klas)groep.
  • Je de kinderen preventief skills wil leren om zich te kunnen bewapenen in een toekomstige situatie.
  • Als er vermoeden is of vanuit casussen waarin kinderen worden gecyberpest, dit zelf doen of omstaander zijn.
  • Als je als school hulp wil bij het pestbeleid.

Concrete voorbeelden Pimento werkt preventief in de klas

Pimento organiseert pestpreventieve-activiteiten en workshops op de school. Deze zijn gericht op kennis, het bespreekbaar maken van thema's en situaties, weerbaarheid en groepssfeer.  De oefeningen en aanpak worden aangepast aan de doelgroen, de hulpvraag en de behoeften van de kinderen.

Ze maken allerlei thema's bespreekbaar, bieden de kinderen op een speelse en actieve manier kennis, vaardigheden en handvaten die ze kunnen gaan toepassen. Dit biedt voordelen voor de rest van hun leven.

Ze voeren o.a. enkele activiteiten uit vanuit hun werkvormenbundel Weerbaar op het web Junior. Hierbij gaan ze met de kinderen nadenken over hun online gewoonten. 

In de oefening 'Hart of hard' bespreken ze samen na of ze fictieve berichten grappig, kwetsend of vervelend vinden. Dit zorgt voor bewustwording en het leren omgaan met elkaars gevoelens.

In de oefeningen 'Reageren' en 'Help als omstaander' leren de kinderen wat je kan doen bij negatieve situaties online. D.m.v. meerkeuze of eigen reacties.

In de oefening 'Tickeltje tricky' en 'Vertrouwenshand' wordt vanuit fictieve casussen nagedacht over (on)gewenste situaties en het respecteren van grenzen. Ze leren ook waar je hulp kan vragen.

 

Hoewel hun insteek is om preventief te werken, komt het vaker voor dat Pimento vanuit een probleemsituatie wordt ingeschakeld als hulpmiddel.

Concrete voorbeelden Pimento in samenwerking met de school, jeugdbeweging of sportgroep

Pimento wil ook de school of organisatie ondersteunen door mee het pestbeleid op te stellen, in gesprek te gaan en kennis te delen over pestpreventie, weerbaarheid, digitale veiligheid en relaties. 

Dit gebeurt steeds op vraag van de school.

Ze willen leerkrachten en begeleiders van kinderen en jongeren handvaten, inspiratie en concrete oefeningen geven om (online)pesten bespreekbaar te maken en hierrond te werken in de klas.

'In de pocket' is een boekje vol methodieken voor 12-18-jarigen die leerkrachten kunnen hanteren.

Op hun website staan ook verschillende educatieve oefeningen, zoals in dit geval de werkvormenbundel 'Weerbaar op het web Junior'.

Er zijn ook vormingen voor leerkrachten gericht op o.a. begeleidershouding en hoe je thema's zoals 'online weerbaarheid' kan toepassen in je klas.

Concrete voorbeelden Pimento - ouderbetrokkenheid

Pimento vindt het belangrijk dat ook de ouders op de hoogte zijn van wat er in de klas gebeurt en wat er zich afspeelt in de leefwereld van het kind.

Ze moedigen kinderen aan om te praten met een persoon waar ze zich veilig bij voelen en die dicht bij hen staat. Vaak zijn dit de ouders. 

Pimento heeft ook al sessies met ouders gedaan. Zo deden ze overdag een workshop in de klas met de kinderen over online relaties en weerbaarheid. Na de schooltijd werden de ouders uitgenodigd en met hen in gesprek gegaan over wat de kinderen vertelden en hoe die over bepaalde dingen dachten. Ze gaven de ouders ook tips wat ze kunnen doen, zoals dat het verbieden van bepaalde apps niet helpt tegen onlinepesten, want dan worden er wel andere manieren gezocht. Ze gaan dus echt met de ouders in gesprek en geven hen tips om gesprekken over gevoelige thema's thuis te ondersteunen. Hiermee kunnen ze concreet aan de slag.

Ons samenwerkingsplan met Pimento

Dit samenwerkingsplan met Pimento richt zich op preventie van cyberpesten en online ongewenst gedrag, met bijzondere aandacht voor kwetsbare leerlingen. Door interactieve vormingen, gezamenlijke opvolging en ouderbetrokkenheid versterken school en partnerorganisatie samen de digitale weerbaarheid en sociale veiligheid van alle leerlingen.

1. Wat zien we? (Nodenanalyse)

In onze school (naam school) stellen we vast dat een groeiend deel van het pestgedrag en grensoverschrijdend gedrag zich online afspeelt. Concreet merken we:

  • Cyberpesten via sociale media, chats en online games (uitsluiting, kwetsende berichten, verspreiden van beelden).

  • Leerlingen die moeite hebben om online grenzen te herkennen, aan te geven of te respecteren.

  • Onduidelijkheid bij leerlingen over wat online ongewenst gedrag is en welke gevolgen dit heeft.

  • Ouders en leerkrachten die onvoldoende zicht hebben op wat zich online afspeelt en hoe ze gepast kunnen reageren.

  • Kwetsbare leerlingen die extra geraakt worden door online pesten en zich minder veilig voelen, zowel online als op school.

De samenwerking met Pimento is nodig omdat zij expertise hebben in digitale weerbaarheid, cyberpestpreventie en relationeel gedrag, en beschikken over interactieve methodieken die jongeren actief betrekken. Zo kunnen we preventief werken en sociale ongelijkheid verminderen.

2. Visie op sociale rechtvaardigheid & doelstellingen

Vanuit onze visie op sociale rechtvaardigheid willen we met dit actieplan volgende doelstellingen realiseren:

  1. Minder sociale uitsluiting
    Tegen het einde van het schooljaar neemt minstens 85% van de leerlingen deel aan een preventieve workshop rond cyberpesten en online respect.

  2. Minder maatschappelijke kwetsbaarheid
    Binnen 1 schooljaar volgt elke klas minstens één interactieve sessie van Pimento rond digitale weerbaarheid en online grenzen.

  3. Vermindering van het Mattheuseffect
    Leerlingen die kwetsbaar zijn (bv. weinig digitale ondersteuning thuis, eerdere pestervaringen) worden actief toegeleid naar extra begeleiding en nemen volwaardig deel aan alle activiteiten.

  4. Meer gelijke uitkomsten
    Na afloop van de interventies geeft minstens 70% van de leerlingen aan beter te weten hoe ze online pesten kunnen herkennen, voorkomen en melden.

  5. Sterkere rol van onderwijs als schakel
    De school verankert cyberpestpreventie tegen het einde van het schooljaar structureel in het zorg- en ICT-beleid, in samenwerking met Pimento.

3. Acties

A. Acties van de school

  • Signaleren en registreren van cyberpesten en online ongewenst gedrag via leerkrachten, zorgteam en meldpunten.

  • Leerlingen en ouders actief informeren over het preventietraject rond online pesten.

  • Tijd voorzien in het lessenrooster (bv. ICT, PAV, levensbeschouwing) voor workshops van Pimento.

  • Duidelijke afspraken communiceren rond online gedrag, sociale media en meldprocedures.

  • Extra ondersteuning voorzien voor leerlingen die slachtoffer zijn van cyberpesten.

 

B. Acties van Pimento

 

  • Inzetten van expertise rond cyberpesten, online grenzen, sexting, privacy en digitale identiteit.

  • Organiseren van interactieve workshops waarin leerlingen:

    • leren wat cyberpesten is,

    • inzicht krijgen in impact en verantwoordelijkheid,

    • vaardigheden oefenen om online respectvol te communiceren.

  • Aandacht hebben voor preventie en empowerment, niet enkel sanctionering.

  • Ondersteunen van leerkrachten met concrete methodieken en materialen.

  • Drempels verlagen door veilige gesprekken en participatieve werkvormen.

 

C. Acties die de school en Pimento samen uitvoeren

  • Gezamenlijk vastleggen van doelstellingen, planning en opvolging van cyberpestpreventie.

  • Afstemmen van communicatie naar ouders over online veiligheid en pesten.

  • Evalueren of het aantal meldingen en de ernst van cyberpestincidenten afneemt.

  • Zichtbaarheid van het thema vergroten (bv. themadag, ouderavond, infomateriaal).

  • Regelmatige overlegmomenten om bij te sturen waar nodig.

4. Evaluatie

De evaluatie gebeurt aan de hand van zowel kwantitatieve als kwalitatieve gegevens:

Op basis van de evaluaties kan het actieplan worden aangepast en verder worden uitgebouwd in het schoolbeleid.

Doelstelling Indicator Evaluatiemethode
Inzicht in cyberpesten Kennis en attitudes Leerlingenbevraging voor en na workshops
Vermindering cyberpesten Aantal meldingen Registratie zorgteam
Digitale weerbaarheid Zelfvertrouwen leerlingen Reflectie-opdrachten
Bereik kwetsbare leerlingen Deelnamegraad Overzicht per klas
Tevredenheid leerkrachten Handelingsbekwaamheid Teamfeedback en overleg

In gesprek met Pimento

In deze opname horen jullie Lise en Sascha op bezoek bij Pimento, het expertisecentrum dat organisaties en scholen ondersteunt in hun werk met kinderen en jongeren.

In het gesprek met Willem Magits, educatief medewerker groepsverbinding en pestpreventie, wordt verteld over hun visie op cyberpesten, hoe ze leerlingen op school begeleiden met interactieve vormingen, zoals Weerbaar op het Web en enkele concrete voorbeelden van aanpak en reflectie.

Beluister het fragment en kom zelf te weten wat Pimento precies doet en hoe zij leerlingen helpen weerbaar te worden in de (online) wereld rond (cyber)pesten, haatspraak en digitale omgangsvormen. 

Andere hulpbronnen:

Er zijn nog heel wat interessante organisaties en websites voor informatie, advies, hulp of leermiddelen rond online pesten

Child Focus - Cyber Squad

# Never alone, together online

Een hulplijn van Child Focus specifiek voor cyberpesten.

Deel anoniem je verhaal op het forum, kom in contact met lotgenoten of chat met een coach van Cyber Squad voor advies.

Pimento: oefeningen en informatie

Jongerenexpertisecentrum Pimento biedt educatief materiaal, werkvormen en vormingen om je online weerbaarheid te versterken.

Awel

Bel, chat of mail gratis en anoniem met een hulpverlener over allerlei onderwerpen.

Op de website vind je informatie over pesten op het internet en concrete acties die je kan doen.

Vzw No Intimidation

- Child Lives Matter

In samenwerking met VZW Respect & CAW

Een organisatie die zich inzet tegen pesten, ondersteuning en begeleiding biedt bij (online)pesten. Ze geven workshops, lezingen en doen individuele gesprekken met slachtoffers.

CLB & clbchat.be

Je kan bij het Centrum voor leerlingenbegeleiding terecht voor allerlei vragen en problemen. 

Een voordeel van het CLB is dat ze samenwerkt met scholen. Als je dit wil komen ze op school om hulp te bieden, bijvoorbeeld bij cyberpesten tussen leerlingen.

Veilig Online

Gericht aan ouders die zichzelf en hun kinderen mediawijsheid willen bijbrengen.

Verwijs je ouders naar deze website. Ze biedt informatie en lezingen over hoe je ouders je kunnen helpen bij cyberpesten.

Link in de Kabel

Helpt kinderen en jongeren beter en veiliger met digitale media, internet en sociale media om te gaan.